Ecosysteem · Nationale Robotica Agenda
De Nationale Robotica Agenda: cognitieve robotica en physical AI voor de Nederlandse maakindustrie
Nederland heeft een robotica-gat. NLrobotics nam samen met FME het initiatief voor een nationale roboticastrategie — de Nationale Robotica Agenda — die cognitieve robotica, physical AI en embodied AI vertaalt naar een concreet programma voor de Nederlandse machinebouw.
Sinds maart 2026 · geïnitieerd door NLrobotics & FME · onderdeel van de Robotica-coalitie
Waarom deze agenda er is
De Nederlandse economie groeit structureel te langzaam om de stijgende kosten van zorg, pensioenen en de energietransitie te dragen. Extra mensen inzetten is geen optie — de vergrijzing staat dat in de weg. Wat wél kan: een doorbraak in arbeidsproductiviteit via robotisering. En daar loopt Nederland juist achter.
264
robots per 10.000 werknemers in Nederland
1.012
rin Zuid-Korea, de wereldleider
+50%
productiviteitsgroei nodig in
de maakindustrie (TNO)
2X
verdubbeling robotdichtheid, doel binnen 5 jaar
De Nederlandse machinebouw is daarbij de spil: als toeleverancier van de halfgeleiderindustrie, agri-food, zorg en defensie is deze sector goed voor meer dan €50 miljard omzet en ruim 100.000 banen — en door het kabinet expliciet aangewezen als prioritaire groeimarkt. Robotisering is de capaciteit die deze sector nodig heeft om te kunnen blijven leveren.
Wat we bedoelen met cognitieve robotica, physical AI en embodied AI
Deze drie begrippen worden vaak door elkaar gebruikt. Binnen de Nationale Robotica Agenda hanteren we ze zo:
-
Robots die niet alleen herhalen wat vooraf geprogrammeerd is, maar leren, redeneren en zich aanpassen aan een onvoorspelbare omgeving — nodig zodra productieseries klein zijn en variatie groot is, precies het profiel van het Nederlandse hightech-MKB.
-
De bredere beweging waarbij AI-modellen loskomen van schermen en tekst, en fysieke systemen aansturen: machines, robots en humanoids die de echte wereld waarnemen en erin handelen. De volgende fase na de AI-doorbraak in taal en beeld.
-
Term uit de Europese euROBIN-roadmap: kunstmatige intelligentie die geïntegreerd is in fysieke systemen die met mensen en een onvoorspelbare omgeving interacteren. Vier pijlers: leren, redeneren, reguleren en hardware.
Voor de Nederlandse machinebouw komen deze drie samen in dezelfde vraag: hoe bouwen en gebruiken we robots die zelfstandig met wisselende taken en producten om kunnen gaan, zonder dat elke situatie vooraf geprogrammeerd hoeft te worden.
Wie de agenda dragen
In maart 2026 publiceerde de Robotica-coalitie het position paper "Nationale Roboticastrategie — bouwstenen voor een Nationaal Programma Robotisering", als flankerend beleid bij de groeimarkten van het kabinet, de Nationale Technologiestrategie en het Rapport-Wennink. Geïnitieerd en gedragen door:
NLrobotics FME Brainport Industries Holland High Tech TNO VDL NXP Avular Manus Xsens Fieldlab Industrial Robotics Perron0383 De Makerszone Breda Robotics Robohouse AWL Kennis- en onderwijsinstellingen
De coalitie werkt via drie regio's — Noord-Oost, Zuid en West — die elk hun eigen R&D-roadmap en focus hebben, verbonden via een landelijke structuur die kennis, methodieken en lesmateriaal bundelt.
Tijdlijn
-
Plenaire start Robotica-coalitie; opdracht tot regionale R&D-roadmaps en het position paper "Nationale Roboticastrategie".
-
Regionale roadmaps met financieel commitment opgeleverd; akkoord op het position paper.
-
Werkconferentie Robotica: NLrobotics en FME brengen bedrijven, kennisinstellingen en overheid samen om de agenda verder te concretiseren.
-
Verankering in het gerichte programma Machinebouw (Ministerie van EZK) en aansluiting op het Rapport-Wennink.
-
Verdere uitwerking richting een Nationaal Programma Robotisering, met concrete programmalijnen en een publiek-private samenwerkingsstructuur.
Onze oproep aan het kabinet
Het position paper doet zeven concrete voorstellen om robotisering tot nationaal strategisch speerpunt te maken:
Een Nationaal Programma Robotisering met meerjarig budget, voor zowel technologieontwikkeling als brede adoptie.
Eén coördinerend bewindspersoon (EZK) en een centrale taskforce die regie voert, verbindt en versnelt.
Een lagere adoptiedrempel voor het MKB via fieldlabvouchers, Robotics-as-a-Service en methoden voor integraal robotiseren.
Nationale test- en certificatie-infrastructuur, met standaardisatie als voorwaarde voor subsidies.
Investering in talent via een Robot Skill Qualification Centre en meer robotica-competenties in mbo, hbo en wo.
Versterking van de regionale én bovenregionale kennisinfrastructuur.
Nederland positioneren als internationale proeftuin voor HMLV-robotisering, met intensievere Europese R&D-samenwerking.
Bouw mee aan de Nationale Robotica Agenda
Ben je actief in de Nederlandse maakindustrie, kennisinstelling of overheidspartij en wil je aansluiten? NLrobotics verbindt bedrijven, fieldlabs en beleid rond cognitieve robotica en physical AI.