Onderwaterrobot opent nieuwe mogelijkheden voor diepzeeonderzoek
Het Koninklijk Nederlands Instituut voor Zeeonderzoek (NIOZ) investeert in een geavanceerde onderwaterrobot die wetenschappers toegang geeft tot de diepste delen van de oceaan. De Remotely Operated Vehicle (ROV), die tot 6000 meter diepte kan opereren, wordt gebouwd door het Noorse technologiebedrijf Kystdesign en zal worden ingezet binnen de Nationale Onderzoeksvloot.
De robot vormt straks een belangrijk instrument voor marien onderzoek. Dankzij camera’s, krachtige robotarmen en diverse meetinstrumenten kan het systeem complexe taken uitvoeren op de oceaanbodem die voor mensen onmogelijk of gevaarlijk zijn.
Robotica als verlengstuk van de onderzoeker
Een ROV is via een kabel verbonden met een onderzoeksschip en wordt vanaf daar bestuurd door speciaal opgeleide piloten. De nieuwe robot, de Supporter 6000, fungeert onder water als ogen en handen van onderzoekers.
Het systeem beschikt over meerdere hoge-resolutiecamera’s en krachtige manipulators. Een van de robotarmen kan langs zeven assen bewegen, waardoor zeer nauwkeurige handelingen mogelijk zijn. Daarnaast is de robot uitgerust met een sterke Atlas-arm, waarmee onder andere rotsmonsters kunnen worden genomen of objecten op de zeebodem kunnen worden verplaatst.
Hightech laboratorium op de zeebodem
De onderwaterrobot kan veel meer dan alleen observeren. Het platform is uitgerust met instrumenten voor uiteenlopende wetenschappelijke toepassingen. Zo kan het sediment wegblazen om het zicht te verbeteren, kleine organismen verzamelen met een vacuümsysteem en gedetailleerde 3D-scans van de zeebodem maken.
Ook kan de robot temperatuurmetingen uitvoeren bij hydrothermale bronnen en monsters nemen om de aanwezigheid van metalen en andere stoffen te analyseren. Met multibeam-technologie kan bovendien nauwkeurige kaartinformatie van de zeebodem worden verzameld.
Nieuwe fase in diepzeeonderzoek
De ROV krijgt een vaste plek aan boord van het toekomstige onderzoeksschip RV Anna Weber-van Bosse, dat het nieuwe vlaggenschip van de Nederlandse onderzoeksvloot wordt. Met deze combinatie van schip en robot verschuift het onderzoek volgens NIOZ van voornamelijk observeren naar actief experimenteren in de diepzee.
Onderzoekers kunnen straks bijvoorbeeld experimenten uitvoeren waarbij diepzeeorganismen worden bestudeerd met isotopen-tracers. Daarmee kan worden onderzocht hoe voedselketens in de diepzee functioneren en hoe ecosystemen zich ontwikkelen.
Robotica-expertise aan boord
De robot heeft een lengte van ongeveer drie meter en weegt circa 4,5 ton. Om het systeem veilig te lanceren en te bedienen, worden op het schip speciale kranen en lieren geïnstalleerd. De ROV blijft tijdens operaties verbonden met het schip via een kabel die zowel stroom als glasvezeldata transporteert.
Voor de bediening worden gespecialiseerde piloten opgeleid, die onder andere vanuit het nieuwe Robotics Centre van NIOZ zullen werken.
De verwachting is dat de onderwaterrobot vanaf 2026 beschikbaar komt voor de Nederlandse mariene onderzoeksgemeenschap. Daarmee krijgt Nederland een krachtige robotische tool om de nog grotendeels onbekende wereld van de diepzee verder te verkennen.